Μεσοπεντηκοστή (13 Μαίου)

Βιογραφία

Την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μας μία μεγάλη δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Τα βυζαντινά χρόνια, η εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και συνέτρεχαν κατ’ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξει την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως (Κεφ. 26) του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου για να δει το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 μ.Χ. στον ναό του Αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ του Σοφού (11 Μαΐου 903 μ.Χ.). Εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του λαμπρού πανηγυρισμού, που καταλαμβάνει ολόκληρες σελίδες και καθορίζει με την γνωστή παράξενη βυζαντινή ορολογία, πως ο αυτοκράτωρ το πρωί της εορτής με τα επίσημα βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του ξεκινούσε από το ιερό παλάτι για να μεταβεί στον ναό του αγίου Μωκίου, όπου θα ετελείτο η θεία λειτουργία. Σε λίγο έφθανε η λιτανεία με επί κεφαλής τον πατριάρχη, και βασιλεύς και πατριάρχης εισήρχοντο επισήμως στον ναό. Η θεία λειτουργία ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Μετά από αυτήν ο αυτοκράτωρ παρέθετε πρόγευμα, στο οποίο έπαιρνε μέρος και ο πατριάρχης. Και πάλι ο βασιλεύς υπό τις επευφημίες του πλήθους «Εἰς πολλούς καί ἀγαθούς χρόνους ὁ Θεός ἀγάγει τήν βασιλείαν ὑμῶν» και με πολλούς ενδιαμέσους σταθμούς επέστρεφε στο ιερό παλάτι.

Αλλά και στα σημερινά μας λειτουργικά βιβλία, στο Πεντηκοστάριο, βλέπει κανείς τα ίχνη της παλαιάς της λαμπρότητας. Παρουσιάζεται σαν μία μεγάλη δεσποτική εορτή, με τα εκλεκτά της τροπάρια και τους διπλούς της κανόνες, έργα των μεγάλων υμνογράφων, του Θεοφάνους και του Ανδρέου Κρήτης, με τα αναγνώσματά της και την επίδραση της στις προ και μετά από αυτήν Κυριακές και με την παράταση του εορτασμού της επί οκτώ ημέρες κατά τον τύπο των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού έτους.

Ποιό όμως είναι το θέμα της ιδιορρύθμου αυτής εορτής; Όχι πάντως κανένα γεγονός της ευαγγελικής ιστορίας. Το θέμα της είναι καθαρά εορτολογικό και θεωρητικό. Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής είναι η 25η από του Πάσχα και η 25η προ της Πεντηκοστής ημέρα. Σημειώνει το μέσον της περιόδου των 50 μετά το Πάσχα εορτάσιμων ημερών. Είναι δηλαδή ένας σταθμός, μία τομή. Ωραία το τοποθετεί το πρώτο τροπάριο του εσπερινού της εορτής:

«Πάρεστιν ἡ μεσότης ἡμερῶν,

τῶν ἐκ σωτηρίου ἀρχομένων ἐγέρσεως

Πεντηκοστῇ δέ τῇ θείᾳ σφραγιζομένων,

καί λάμπει τάς λαμπρότητας

ἀμφοτέρωθεν ἔχουσα

καί ἑνοῦσα τάς δύο

καί παρεῖναι τήν δόξαν προφαίνουσα

τῆς δεσποτικῆς ἀναλήψεως σεμνύνεται».

Χωρίς δηλαδή να έχει δικό της θέμα η ημέρα αυτή συνδυάζει τα θέματα, του Πάσχα αφ’ ενός και της επιφοιτήσεως του Αγίου Πνεύματος αφ’ ετέρου, και «προφαίνει» την δόξα της αναλήψεως του Κυρίου, που θα εορτασθεί μετά από 15 ημέρες. Ακριβώς δε αυτό το μέσον των δύο μεγάλων εορτών έφερνε στο νου και ένα εβραϊκό επίθετο του Κυρίου, το «Μεσσίας». Μεσσίας στα ελληνικά μεταφράζεται Χριστός. Αλλά ηχητικά θυμίζει το μέσον. Έτσι και στα τροπάρια και στο συναξάρι της ημέρας η παρετυμολογία αυτή γίνεται αφορμή να παρουσιασθεί ο Χριστός σαν Μεσσίας - μεσίτης Θεού και ανθρώπων, «μεσίτης καί διαλλάκτης ἡμῶν καί τοῦ αἰωνίου αὐτοῦ Πατρός». «Διά ταύτην τήν αἰτίαν τήν παροῦσαν ἑορτήν ἑορτάζοντες καί Μεσοπεντηκοστήν ὀνομάζοντες τόν Μεσσίαν τε ἀνυμνοῦμεν Χριστόν», σημειώνει ο Νικηφόρος Ξανθόπουλος στο συναξάρι. Σ’ αυτό βοήθησε και η ευαγγελική περικοπή, που εξελέγη για την ημέρα αυτή (Ιω. 7, 14-30). Μεσούσης της εορτής του Ιουδαϊκού Πάσχα ο Χριστός ανεβαίνει στο ιερό και διδάσκει. Η διδασκαλία Του προκαλεί τον θαυμασμό, αλλά και ζωηρά αντιδικία μεταξύ αυτού και του λαού και των διδασκάλων. Είναι Μεσσίας ο Ιησούς η δεν είναι; Είναι η διδασκαλία του Ιησού εκ Θεού ή δεν είναι; Νέο λοιπόν θέμα προστίθεται: ο Χριστός είναι διδάσκαλος. Αυτός που ενώ δεν έμαθε γράμματα κατέχει το πλήρωμα της σοφίας, γιατί είναι η Σοφία του Θεού η κατασκευάσασα τον κόσμο. Ακριβώς από αυτόν τον διάλογο εμπνέεται μεγάλο μέρος της υμνογραφίας της εορτής. Εκείνος που διδάσκει στον ναό, στο μέσον των διδασκάλων του Ιουδαϊκού λαού, στο μέσον της εορτής, είναι ο Μεσσίας, ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού. Αυτός που αποδοκιμάζεται από τους δήθεν σοφούς του λαού Του είναι η του Θεού Σοφία. Εκλέγομε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τροπάρια, το δοξαστικό των αποστίχων του εσπερινού του πλ. δ’ ήχου:

«Μεσούσης τῆς ἑορτῆς

διδάσκοντός σου, Σωτήρ,

ἔλεγον οἱ Ἰουδαῖοι·

Πῶς οὗτος οἶδε γράμματα, μή μεμαθηκώς;

ἀγνοοῦντες ὅτι σύ εἶ ἡ Σοφία

ἡ κατασκευάσασα τόν κόσμον.

Δόξα σοι».

Λίγες σειρές πιο κάτω στο Ευαγγέλιο του Ιωάννου, αμέσως μετά την περικοπή που περιλαμβάνει τον διάλογο του Κυρίου με τους Ιουδαίους «Τῆς ἑορτῆς μεσούσης», έρχεται ένας παρόμοιος διάλογος, που έλαβε χώρα μεταξύ Χριστού και των Ιουδαίων «τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς», δηλαδή κατά την Πεντηκοστή. Αυτός αρχίζει με μία μεγαλήγορο φράση του Κυρίου.« Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω.ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθώς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσιν ὕδατος ζῶντος» (Ιω. 7, 37-38). Και σχολιάζει ο Ευαγγελιστής.« Τοῦτο δέ εἶπε περί τοῦ Πνεύματος, οὗ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν» (Ιω. 7, 39). Δεν έχει σημασία ότι οι λόγοι αυτοί του Κυρίου δεν ελέχθησαν κατά την Μεσοπεντηκοστή, αλλά λίγες ημέρες αργότερα. Ποιητική αδεία μπήκαν στο στόμα του Κυρίου στην ομιλία Του κατά την Μεσοπεντηκοστή. Ταίριαζαν εξ’ άλλου τόσο πολύ με το θέμα της εορτής. Δεν μπορούσε να βρεθεί πιο παραστατική εικόνα για να δειχθεί ο χαρακτήρας του διδακτικού έργου του Χριστού. Στο διψασμένο ανθρώπινο γένος η διδασκαλία του Κυρίου ήλθε σαν ύδωρ ζων, σαν ποταμός χάριτος που δρόσισε το πρόσωπο της γης. Ο Χριστός είναι η πηγή της χάριτος, του ύδατος του αλλομένου εις ζωήν αιώνιον, που ξεδιψά και αρδεύει τις συνεχόμενες από βασανιστική δίψα ψυχές των ανθρώπων. Που μεταβάλλει τους πίνοντας σε πηγές.« Ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσι ὕδατος ζῶντος» (Ιω. 7, 38). «Καί γενήσεται αὐτῷ πηγή ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον», εἶπε στήν Σαμαρείτιδα» (Ιω. 4, 14). Που μετέτρεψε την έρημο του κόσμου σε θεοφύτευτο παράδεισο αειθαλών δένδρων φυτεμένων παρά τας διεξόδους των υδάτων του αγίου Πνεύματος. Το γόνιμο αυτό θέμα έδωσε νέες αφορμές στην εκκλησιαστική ποίηση και στόλισε την εορτή της Μεσοπεντηκοστής με εξαίρετους ύμνους. Διαλέγομε τρεις, τους πιο χαρακτηριστικούς: Το κάθισμα του πλ. δ’ ήχου προς το «Τήν Σοφίαν καί Λόγον», που ψάλλεται μετά την γ’ ωδή του κανόνος στην ακολουθία του όρθρου:

«Τῆς σοφίας τό ὕδωρ καί τῆς ζωῆς

ἀναβρύζων τῷ κόσμῳ, πάντας, Σωτήρ,

καλεῖς τοῦ ἀρύσασθαι

σωτηρίας τά νάματα·

τόν γάρ θεῖον νόμον σου

δεχόμενος ἄνθρωπος,

ἐν αὐτῷ σβεννύει

τῆς πλάνης τούς ἄνθρακας.

Ὅθεν εἰς αἰῶνας

οὐ διψήσει, οὐ λήξει

τοῦ κόρου σου δέσποτα, βασιλεῦ ἐπουράνιε.

Διά τοῦτο δοξάζομεν

τό κράτος σου, Χριστέ ὁ Θεός,

τῶν πταισμάτων ἄφεσιν αἰτούμενοι

καταπέμψαι πλουσίως

τοῖς δούλοις σου».

Το απολυτίκιο και το κοντάκιο της εορτής, το πρώτο του πλ. δ’ και το δεύτερο του δ’ ήχου:

«Μεσούσης τῆς ἑορτῆς

διψῶσάν μου τήν ψυχήν

εὐσεβείας πότισον νάματα·

ὅτι πᾶσι, Σωτήρ ἐβόησας·

Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω.

Ἡ πηγή τῆς ζωῆς, Χριστέ ὁ Θεός, δόξα σοι».

«Τῆς ἑορτῆς τῆς νομικῆς μεσαζούσης

ὁ τῶν ἁπάντων ποιητής καί δεσπότης

πρός τούς παρόντας ἔλεγες, Χριστέ ὁ Θεός·

Δεῦτε καί ἀρύσασθαι ὕδωρ ἀθανασίας.

Ὅθεν σοι προσπίπτομεν καί πιστῶς ἐκβοῶμεν·

Τούς οἰκτιρμούς σου δώρησαι ἡμῖν,

σύ γάρ ὑπάρχεις πηγή τῆς ζωῆς ἡμῶν».

Και τέλος το απαράμιλλο εξαποστειλάριο της εορτής:

«Ὁ τόν κρατῆρα ἔχων

τῶν ἀκενώτων δωρεῶν,

δός μοι ἀρύσασθαι ὕδωρ

εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν·

ὅτι συνέχομαι δίψῃ,

εὔσπλαγχνε μόνε οἰκτίρμον».

Αυτή με λίγα λόγια είναι η εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Η έλλειψη ιστορικού υποβάθρου της στέρησε τον απαραίτητο εκείνο λαϊκό χαρακτήρα, που θα την έκανε προσφιλή στον πολύ κόσμο. Και το εντελώς θεωρητικό της θέμα δεν βοήθησε τους χριστιανούς, που δεν είχαν τις απαραίτητες θεολογικές προϋποθέσεις, να ξεπεράσουν την επιφάνεια και να εισδύσουν στην πανηγυριζόμενη δόξα του διδασκάλου Χριστού, της Σοφίας και Λόγου του Θεού, της πηγής του ακενώτου ύδατος. Συνέβη με αυτή κάτι ανάλογο με εκείνο που συνέβη με τους περίφημους ναούς της του Θεού Σοφίας, που αντί να τιμώνται στο όνομα του Χριστού ως Σοφίας του Θεού, προς τιμήν του οποίου ανεγέρθησαν, κατήντησαν, για τους ιδίους λόγους, να πανηγυρίζουν στην εορτή της Πεντηκοστής η του αγίου Πνεύματος η της αγίας Τριάδος η των Εισοδίων η της Κοιμήσεως της Θεοτόκου η και αυτής της μάρτυρος Σοφίας και των τριών θυγατέρων της Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος πλ. δ’.

Μεσούσης τῆς ἑορτῆς διψῶσάν μου τήν ψυχήν εὐσεβείας πότισον νάματα· ὅτι πᾶσι, Σωτήρ ἐβόησας· Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω. Ἡ πηγή τῆς ζωῆς, Χριστέ ὁ Θεός, δόξα σοι.

Κοντάκιον

Ἦχος δ’.

Τῆς ἑορτῆς τῆς νομικῆς μεσαζούσης ὁ τῶν ἁπάντων ποιητής καί δεσπότης πρός τούς παρόντας ἔλεγες, Χριστέ ὁ Θεός· Δεῦτε καί ἀρύσασθαι ὕδωρ ἀθανασίας. Ὅθεν σοι προσπίπτομεν καί πιστῶς ἐκβοῶμεν· Τούς οἰκτιρμούς σου δώρησαι ἡμῖν, σύ γάρ ὑπάρχεις πηγή τῆς ζωῆς ἡμῶν.

Ποιός μοῦ βεβαιώνει ὅτι ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε;

Μοῦ τὸ βεβαιώνει ἡ συνείδησή μου πρὶν ἀπ’ ὅλα. Κατόπιν ὁ νοῦς μου καὶ ἡ βούλησή μου. Πρῶτον, ἡ συνείδησή μου λέει: τόσα πάθη ποὺ ὑπέστη ὁ Χριστὸς γιὰ τὸ καλὸ καὶ τὴ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιβραβευτοῦν μὲ τίποτε ἄλλο παρὰ μὲ τὴν ἀνάσταση καὶ τὴν ὑπερκόσμια δόξα. Τὰ ἀνείπωτα πάθη τοῦ Δικαίου στεφανώθηκαν μὲ τὴν ἀνείπωτη δόξα. Αὐτό μοῦ δίνει ἱκανοποίηση καὶ ἠρεμία.Δεύτερον, ὁ νοῦς μου λέει: χωρὶς τὴν λαμπρὴ ἀναστάσιμη νίκη ὅλο τὸ ἔργο τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ θὰ παρέμενε στὸν τάφο, ὁλόκληρη ἡ ἀποστολή Του θὰ ἦταν μάταιη.

Τρίτον, ἡ βούλησή μου λέει: ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μὲ ἔσωσε ἀπὸ τοὺς ταλαντευόμενους δισταγμοὺς ἀνάμεσα στὸ καλὸ καὶ τὸ κακό, καὶ μὲ θέτει ἀποφασιστικὰ στὸν δρόμο τοῦ καλοῦ. Καὶ αὐτό μοῦ φωτίζει τὸν δρόμο καὶ μοῦ δίνει στήριγμα καὶ δύναμη.Ἐκτὸς ἀπὸ τὶς τρεῖς φωνές, οἱ ὁποῖες ἀπὸ μέσα μου βεβαιώνουν ἐμένα, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἀσφαλῶς μάρτυρες, ποὺ τὸ βεβαιώνουν. Εἶναι οἱ ἔνδοξες μυροφόρες γυναῖκες, εἶναι οἱ δώδεκα μεγάλοι ἀπόστολοι, καὶ πέντε ἑκατοντάδες ἄλλων μαρτύρων, ποὺ ὅλοι μετὰ τὴν ἀνάστασή Του Τὸν ἔβλεπαν καὶ Τὸν ἄκουγαν, ὄχι στὸν ὕπνο τους ἀλλὰ στὴν πραγματικότητα, καὶ ὄχι μόνο γιὰ ἕνα λεπτὸ ἀλλὰ γιὰ σαράντα ὁλόκληρες ἡμέρες.Μοῦ τὸ βεβαιώνει ἐκεῖνος ὁ πύρινος Σαῦλος ὁ μεγαλύτερος Ἑβραῖος διώκτης τοῦ χριστιανισμοῦ· μοῦ τὸ μαρτυρεῖ, ὅτι εἶδε ἐκεῖνο τὸ φῶς τοῦ ἀναστηθέντα Κυρίου καταμεσῆς τῆς ἡμέρας, καὶ ὅτι ἄκουσε τὴ φωνή Του, καὶ ὅτι ὑπάκουσε τὴν ἐντολή Του. Αὐτὴν τὴν μαρτυρία ὁ Παῦλος δὲν ἤθελε νὰ τὴν ἀρνηθεῖ οὔτε μετὰ ἀπὸ τριάντα χρόνια, οὔτε ἀκόμα καὶ τὴν ὥρα ποὺ στὴ Ρώμη τοῦ Νέρωνα ἡ μάχαιρα ἔπεφτε στὸ κεφάλι του.

Μοῦ τὸ βεβαιώνει καὶ ὁ ἅγιος Προκόπιος, ἀρχηγὸς τοῦ Ρωμαϊκοῦ στρατοῦ ποὺ ξεκίνησε νὰ ἀφανίσει τοὺς χριστιανοὺς στὶς χῶρες τῆς ἀνατολῆς, καὶ στὸν ὁποῖον ἐμφανίστηκε ξαφνικὰ ζωντανὸς ὁ Χριστὸς καὶ τὸν γύρισε μὲ τὸ μέρος Του. Καὶ ἀντὶ νὰ σφάξει ὁ Προκόπιος τοὺς χριστιανούς, αὐτοβούλως παραδόθηκε γιὰ νὰ τὸν σφάξουν στὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ.Μοῦ τὸ βεβαιώνουν ἀκόμα χιλιάδες μαρτύρων τοῦ Χριστοῦ στὶς φυλακές, στοὺς τόπους ἐκτελέσεων μέσῳ αἰώνων καὶ αἰώνων, ἀπὸ τοὺς μάρτυρες τῶν Ἱεροσολύμων μέχρι τοὺς μάρτυρες τῶν Βαλκανίων, ἕως τὶς μέρες μας, ὥς τοὺς νεότερους Μοσχοβίτες μάρτυρες. Μοῦ τὸ βεβαιώνουν καὶ ὅλες οἱ δίκαιες καὶ ἀγαθὲς ψυχές, τὶς ὁποῖες συχνὰ συναντῶ στὴ ζωή, καὶ οἱ ὁποῖες χαίρονται ὅταν ἀκοῦν ὅτι ὁ Χριστὸς ἀναστήθηκε ἐκ νεκρῶν. Αὐτὸ ἀνταποκρίνεται στὴ συνείδησή τους, δονεῖ τὴν ψυχή τους, καὶ εὐφραίνει τὴν καρδιά τους.

Μαρτυρία παίρνω καὶ ἀπὸ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς ἀντιπάλους τοῦ Χριστοῦ. Μόνο καὶ μόνο μὲ τὸ ὅτι αὐτοί, ὡς ἁμαρτωλοὶ καὶ μοχθηροί, ἀπορρίπτουν τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἐγὼ βεβαιώνομαι γιὰ τὸ ἀντίθετο. Σὲ κάθε δικαστήριο τίθεται θέμα τῆς συμπεριφορᾶς τῶν μαρτύρων, καὶ ὡς ἐκ τούτου σταθμίζουν τὴν ἀξία τῆς μαρτυρίας τους. Ὅταν νηφάλιοι, καθαροὶ καὶ ἅγιοι μάρτυρες ἰσχυρίζονται πὼς ξέρουν ὅτι ὁ Χριστὸς ἀνέστη, λαμβάνω μὲ εὐχαρίστηση τὴν μαρτυρία τους ὡς ἀληθῆ. Ἀλλὰ ὅταν οἱ ἀκάθαρτοι, ἄδικοι καὶ ἀσυνείδητοι ἀπορρίπτουν τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, μ’ αὐτὸ ἐνδυναμώνουν τὴ μαρτυρία τῶν πρώτων, καὶ μοῦ βεβαιώνουν ἀκόμα περισσότερο τὴν ἀλήθεια τῆς Ἀνάστασης τοῦ Κυρίου μου. Ἐφόσον αὐτοὶ ὅσα ἀπορρίπτουν, τὰ ἀπορρίπτουν ἀπὸ κακεντρέχεια καὶ ὄχι ἀπὸ γνώση. Μὲ βεβαιώνουν ἀκόμα ἀρκετοὶ λαοὶ καὶ φυλές, ποὺ μόνο ἡ πίστη στὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τοὺς ἔβγαλε ἀπὸ τὴν ἄγρια κατάσταση στὴ διαφώτιση, ἀπὸ τὴ δουλεία στὴ ἐλευθερία, ἀπὸ τὸ βοῦρκο τοῦ ἀμοραλισμοῦ καὶ τοῦ σκοταδισμοῦ στὸ φῶς τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡ ἀνάσταση τοῦ Σερβικοῦ λαοῦ μοῦ μαρτυρεῖ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ.

Ἀκόμα καὶ ἡ λέξη «Ἀνάσταση» ἐκ νεκρῶν μοῦ βεβαιώνει τὸ αὐτονόητο. Γιατί χωρὶς τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ δὲν θὰ ὑπῆρχε οὔτε κἄν ἡ λέξη στὶς ἀνθρώπινες γλῶσσες. Ὅταν ὁ Παῦλος πρώτη φορὰ πρόφερε αὐτὴ τὴ λέξη στὴν πολιτισμένη Ἀθήνα, οἱ Ἀθηναῖοι ἐξεπλάγησαν καὶ ἀναστατώθηκαν.Καὶ ἔτσι, τέκνα τοῦ Θεοῦ, σᾶς χαιρετῶ κι ἐγώ.Ἀληθῶς Ἀνέστη ὁ Χριστός.

Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς Ἐπίσκοπος Ἀχρίδος

 

Ανάσταση και Ανάταση!

Ὅπως ὅλοι οἱ πειρασμοί καί οἱ δοκιμασίες πού ἐπιτρέπει ὁ πανάγαθος Θεός, ἔτσι καί ἡ παρούσα πανδημία, μποροῦν νά μετατραποῦν σέ εὐλογία. Μέ τήν πάροδο τῆς πανδημίας θά πρέπει νά ἔχουμε λάβει ὅλοι μας τά μαθήματα «ζωῆς» πού μᾶς παρέδωσε. Νά ἀποδείξουμε βιωματικά τήν θέση πού ἔχει στή ζωή μας ὁ ἀναστημένος Χριστός καί ὄχι ἰδεολογικά.Εἶναι ἀλήθεια ὅτι κατά τήν τελευταία αὐτή περίοδο πού ἡ ἀνθρωπότητα βιώνει σέ μεγαλύτερο ἤ μικρότερο βαθμό τήν ὑγειονομική κρίση μέ τήν πανδημία τοῦ νέου κοροναϊοῦ οἱ πιστοί νιώθουμε ὅσο ποτέ ἄλλοτε βαθύτερη τήν ἀνάγκη τῆς προσευχῆς. Νά ἑνωθοῦμε μυστηριακά μέ τόν ἀναστημένο Χριστό, νά γευθοῦμε τή χαρά ἀλλά καί τή χάρη τῆς παρουσίας Του. Πολλά καί ἀπό πολλούς, εἰδικούς καί μή, ἀκόμη καί «ἐκκλησιαστικούς» ἔχουν γραφεῖ καί εἰπωθεῖ γιά τήν πανδημία, τό πῶς προέκυψε, πῶς καί γιατί μεταδόθηκε.

Ὄχι μόνο ὁ περιορισμένος χῶρος ἑνός ἄρθρου, πού εὐελπιστεῖ νά ἀποβεῖ ἐποικοδομητικό γιά τούς ἀναγνῶστες της ἀλλά καί ὁ χαρακτῆρας μας ὡς Ἁγιορείτου ἡσυχαστοῦ μοναχοῦ πού ὁπωσδήποτε κινεῖται πάντοτε ἔξω ἀπό κάθε θεωρία συνωμοσιολογίας, μᾶς ὀδηγεῖ νά μήν σταθοῦμε σ᾿ αὐτά.Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, μπορεῖ στό Ἅγιον Ὄρος οἱ Ἁγιορεῖτες πατέρες νά εἴχαμε, δόξα τῷ Θεῷ, ἀπρόσκοπτη κοινή συμμετοχή σέ ὅλες τίς ἱερές Ἀκολουθίες τῶν ἁγίων ἡμερῶν τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος καί τοῦ Πάσχα, δέν παύουμε ὅμως νά συμπάσχουμε μέ ὅλους τίς φιλακόλουθους ἀναγνῶστες μας, πού στεροῦνται περιστασιακά αὐτή τήν εὐλογία.Γιατί μπορεῖ οἱ Ἁγιορεῖτες πατέρες καί οἱ ἐν τῷ κόσμῳ πιστοί νά εἴμαστε μεταξύ μας τοπικῶς κεχωρισμένοι, ὅμως διά τῆς ἀγάπης εἴμαστε τροπικῶς ἑνωμένοι.Ἡ ἔκτακτη καί δυσχερής κατάσταση πού βιώνουμε ἀπαιτεῖ τήν ἀποφυγή τῶν συναρθροίσεων καί τοῦ συνωστισμοῦ ὁπότε καί τῆς πρόσκαιρης ἀδυναμίας τοῦ κοινοῦ ἐκκλησιασμοῦ στούς ἱερούς ναούς τῆς πατρίδας μας. Αὐτό χρειάζεται πολύ ὑπομονή.Ἤδη ἀναγγέλθηκε ὅτι μετά ἀπό λίγες ἑβδομάδες θά μποροῦν πλέον οἱ πιστοί νά ἐκκλησιάζονται καί πάλι ἀπό κοινοῦ στούς ναούς τῆς πατρίδας μας, λαμβάνοντας ὅμως τά ἀπαραίτητα ὑγειονομικά μέτρα.

Γνωρίζουμε ὅμως ὅτι ἄλλο εἶναι τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, πού ἀσφαλῶς δέν ἀποτελεῖ φορέα μετάδοσης μικροβίων καί ἄλλων ἀσθενειῶν ὅταν ἐνεργεῖται «μετά φόβου Θεοῦ, πίστεως καί ἀγάπης» καί ἄλλο ὁ ὑπαρκτός κίνδυνος ἀπό τίς συναρθροίσεις χωρίς τή λήψη τῶν συνιστώμενων ὑγειονομικῶν μέτρων.Ὅσοι ἔχουμε βαθειά καί βιωματική σχέση μέ τόν ἀναστημένο Χριστό, γνωρίζουμε καλά ὅτι βρίσκεται ὁ ἴδιος στόν ἄρτο καί τόν οἶνο τῆς Θείας Κοινωνίας. Κάθε φορά πού μεταλαμβάνουμε ἀξίως ζοῦμε τήν ἐμπειρία τῆς ἐπιβεβαίωσης ἑνός μεγάλου θαύματος δύο χιλιάδων χρόνων, πού εἶναι ἀδύνατον νά ἀμφισβητηθεῖ ἀπό τόν ὀρθολογισμό καί τήν ψυχρή ρηχότητα τῆς ἐποχῆς μας, ἡ ὁποία, κατά τίς τελευταῖες μέρες κινεῖται ὡς ἄλλο συλλογικό ἐκκρεμές μεταξύ πίστεως καί ἀπιστίας.

Ὁ Χριστός μᾶς προσφέρει τό ἄφθαρτο καί ἀναστημένο σῶμα Του μαζί μέ τή θεία χάρη, τό ἔλεος καί τήν ἀγάπη Του. Ὅμως δέν ζητάει μία λατρεία πού γίνεται ἀπό ἐμᾶς στό ὄνομά Του ἀλλά θά εἶναι ἀδιάφορη γιά τήν ὑγεία τῶν συνανθρώπων μας.Καί τοῦτο, καθώς οἱ εἰδικοί βεβαιώνουν ὅτι ἐνδέχεται νά εἴμαστε φορεῖς τοῦ συγκεκριμένου ἰοῦ κι ἄς μή τό γνωρίζουμε, κι ἄς μήν ἔχουμε συμπτώματα. Πολλές φορές γιά νά γίνουμε «ἅγιοι», ξεχνᾶμε νά εἴμαστε λίγο παραπάνω «ἄνθρωποι». Καί δίχως ἀνθρωπιά, ἁγιότητα δέν ὑπάρχει. Ἡ θεία λατρεία δέν περιορίζεται σέ ὁρισμένους χρόνους προσευχῆς.Αὐτοί, ὅπως ὁ Ἑσπερινός, τό Ἀπόδειπνο, εἶναι ἡ μόνο ἀφετηρία, ἀπό τήν ὁποία ξεκινᾶ ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου γιά νά μεταβάλει ὅλη τή ζωή σέ λατρεία καί κοινωνία μέ τόν Θεό. Θά πρέπει λοιπόν, ἀκολουθώντας πάντοτε τίς συμβουλές τοῦ πνευματικοῦ μας πατέρα, νά ἀξιοποιήσουμε τόν περισσότερο ἐλεύθερο χρόνο μας λόγω τοῦ περιορισμοῦ τῶν μετακινήσεων, καί νά «ἀνακαλύψουμε» τήν πνευματική πανδαισία τῆς ἀτομικῆς ἀλλά καί τῆς οἰκογενειακῆς προσευχῆς.Γιά ἕνωση μέ τόν «πανταχοῦ παρόντα» Ἰησοῦ Χριστό, πού ἀσφαλῶς θά γλυκάνει τήν πίκρα τῶν φόβων μας καί θά μετριάσει τίς ἀνησυχίες μας γιά τήν ὑγεία τή δική μας ἀλλά καί τῶν δικῶν μας ἀνθρώπων.

Τό ἔχουμε ἐμεῖς ἀνάγκη, τό ἔχουν ὅμως καί οἱ συνάνθρωποί μας πού δοκιμάζονται σέ ὅλον τόν γαλάζιο πλανήτη μας.Ἄς διαμορφώσουμε ἕναν χῶρο στό σπίτι μας, πού γιά νά γίνει ἡ «κατ᾿ οἶκον» ἐκκλησία μας χρειάζονται ἁπλά πράγματα: Μία ἤ περισσότερες ἱερές εἰκόνες, λίγο θυμίαμα καί ἕνα κερί, πού ἐκτός ἀπό τό ἀνέσπερο Φῶς τοῦ Χριστοῦ πού ἀνέτειλε ἀπό τόν ζωοδόχο Τάφο, ἀσφαλῶς θά μᾶς θυμίζει καί τό θεϊκό φῶς πού ἔχουμε μέσα μας (ἀνεξάρτητα ἀπό τίς ἀστοχίες καί τίς ἁμαρτίες μας) ἀλλά τό ὁποῖο συνεχῶς τό ξεχνᾶμε. Ὁ ἅγιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ, πού ὅλες τίς μέρες τοῦ χρόνου ὅποιον συναντοῦσε τόν χαιρετοῦσε μέ τό «Χριστός Ἀνέστη», μᾶς διδάσκει πώς ἐάν ἀποκτήσουμε τήν εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ μέσα μας, στόν λόγο, στή συμπεριφορά μας, τότε χιλιάδες ἄνθρωποι θά εἰρηνεύσουν γύρω μας.Ἐάν διατηροῦμε ἀναμμένη τή φλόγα τοῦ Θεοῦ μέσα μας ἀσφαλῶς θά μποροῦμε νά τήν προσφέρουμε καί στούς ἄλλους. Ἄς γίνουμε ἐμεῖς φῶς, ἐάν θέλουμε νά φύγει τό σκοτάδι καί ἡ ἀβεβαιότητα γιά τό αὔριο πού πάντοτε συνοδεύει τίς πανδημίες σέ ὅλες τίς ἐποχές.Ὁ πανάγαθος Θεός, μέ τήν πανδημία αὐτή πού παραχώρησε, μᾶς ἔδωκε ἕνα πάνδημο, ἕνα παγκόσμιο ἐπιτίμιο.

Ὅταν ἡ φιλανθρωπία Του ἄρει ἀπό τά πλάσματά Του αὐτό τό πνευματικό ἐπιτίμιο, κάτι ἴσως πιό τραγικό κι ἀπό τόν θάνατο θά εἶναι νά ἔχουμε πονέσει δίχως κανένα νόημα, ἔχοντας χάσει ἀκόμη μιά εὐκαιρία νά περάσουμε ἀπό τήν ἁπλή ἐπιβίωση στήν χαρά τῆς ὄντως ζωῆς. Μέ τό τέλος αὐτῆς τῆς δοκιμασίας, πού εὐχόμαστε νά ἔλθει σύντομα, θά πρέπει νά ἔχουμε λάβει ὅλοι μας τά μαθήματα ζωῆς πού μᾶς παρέδωσε. Νά ἀποδείξουμε βιωματικά τήν θέση πού ἔχει στή ζωή μας ὁ ἀναστημένος Χριστός καί ὄχι ἰδεολογικά. Ἄς φιλοσοφήσουμε περισσότερο τή ζωή μας, ὥστε νά ἀναθεωρήσουμε τό ποιοί εἴμαστε, τό πῶς ζούσαμε, πόσο ἀξία εἶχαν οἱ ἀξίες μας. Νά κατανοήσουμε ὅτι τά πάντα στή ζωή δέν εἶναι ρολόγια καί ἀριθμοί, χρῆμα καί δουλειά. Νά συνειδητοποιήσουμε τήν φθαρτότητά μας, κάτι πού ἀσφαλῶς θά μᾶς βγάλει ἀπό τήν αὐταπάτη τῆς παντοδυναμίας πού δίνουν ἡ τεχνολογία καί ὁ ὑλικός πολιτισμός μας.Ἀποδείχθηκε ὅτι ὁ «παντοδύναμος» ἄνθρωπος στάθηκε ἀδύναμος καί ἀνυπεράπιστος στίς ἐπιθέσεις ἑνός μονοκύτταρου ὀργανισμοῦ, ὅπως ὁ covid 19. Δίχως Θεό ὁ κόσμος μας φαίνεται παράλογος, μοιάζει νά μή βγάζει κανένα νόημα. Εἶναι τραγωδία να ζεῖς ἕνα σενάριο πού δέν ἔγραψε κανείς.

Ἄς ἀντιληφθοῦμε τί πραγματικά χρειαζόμαστε γιά νά πορευθοῦμε στό ἑξῆς μέ περισσότερη αὐτογνωσία καί ταπείνωση. Νά νιώσουμε τήν ἀξία τῆς ἀγάπης ὡς πρωταρχικῆς στάσης ζωῆς, πού στήν παρούσα φάση ἐκφράζεται μέ τήν κοινωνική εὐθύνη καί τήν ἀλληλεγγύη. Νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι ἡ ἀγάπη δέν πρέπει νά ἀργεῖ οὔτε μιά μέρα, οὔτε μιά στιγμή. Νά καταλάβουμε πόσο σημαντικοί γιά μᾶς εἶναι ὄχι μόνο οἱ δικοί μας ἄνθρωποι, πού μπορεῖ αὔριο νά μήν ὑπάρχουν στή ζωή μας, ἀλλά καί οἱ «ἄλλοι». Νά μήν ἀναβάλλουμε ποτέ τήν ἀγάπη.Ὅπως ὅλοι οἱ πειρασμοί καί οἱ δοκιμασίες πού ἐπιτρέπει ὁ Θεός, ἔτσι καί ἡ παρούσα πανδημία, μποροῦν νά μετατραποῦν σέ εὐλογία. Καί μέσα ἀπό τά προβλήματα πού δημιουργεῖ ἡ ἐξάπλωση τοῦ ἰοῦ μπορεῖ νά φανερωθεῖ ἡ δύναμη τοῦ ἀναστημένου Χριστοῦ.

Στήν ἀναστάσιμη Ἀκολουθία ἄλλα καί στίς ἑπόμενες μέρες ψάλλουμε τό «… εἴπωμεν ἀδελφοί καί τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς». Μέσα στό ἀνέσπερο φῶς τῆς Ἀναστάσεως αὐτοί πού μᾶς μισοῦν περιμένουν τήν ἀγάπη μας˙ ὅμως καί ἐκεῖνοι πού δέν πιστεύουν, περιμένουν τήν ἐπιβεβαίωση καί τή δύναμη τῆς πίστεώς μας. Αὐτός λοιπόν πού πιστεύει ἀληθινά καί ὑπομένει μέ ταπείνωση τό πάνδημο πνευματικό ἐπιτίμιο πού μᾶς ἐπέβαλε ὁ Θεός, μέ τήν παρούσα δοκιμασία ἐβίωσε καί αὐτός τό Πάσχα, ἀκόμη κι ἄν δέν βρισκόταν στόν ναό. Ἔννοιωσε τή δύναμη τοῦ ἀναστημένου Χριστοῦ καί τή μετέδωσε καί στούς γύρω του, πιστεύοντες καί μή πιστεύοντες.

Ὅλοι ὅσοι πιστεύουμε στόν ἀναστημένο Χριστό, λάβαμε τό δῶρο αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς καθώς καί τήν δύναμη νά τήν ἀποδεχθοῦμε καί νά ζήσουμε διά μέσου της. Λάβαμε τήν δύναμη νά ἀντιμετωπίσουμε κάθε δυσχερῆ κατάσταση αὐτοῦ τοῦ κόσμου ὅπως ἡ παρούσα ὑγειονομική κρίση, ἀκόμα καί αὐτόν τόν ἴδιο τόν θάνατο· μιά πού μέ τό δικό του σταυρικό θάνατο ὁ Χριστός, ἄλλαξε τήν φύση ἀκριβῶς τοῦ θανάτου. Τόν ἔκανε πέρασμα-διάβαση-«Πάσχα» στήν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, μεταμορφώνοντας τήν δραματικότερη καί τραγικότερη στιγμή τοῦ ἀνθρώπου σέ αἰώνιο θρίαμβο. Μέ τό «θανάτῳ θάνατον πατήσας», ὁ Χριστός μᾶς ἔκανε μετόχους τῆς Ἀναστάσεώς Του. Τό Πάσχα εἶναι ἡ θύρα, ἀνοιχτή κάθε χρόνο, πού ὁδηγεῖ στήν ὑπέρλαμπρη Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν. Εἶναι ἡ πρόγευση τῆς αἰώνιας καί ἀπερίγραπτης χαρᾶς καί εὐφροσύνης πού περιμένει ἐκείνους τῶν ὁποίων ἡ ψυχή ἔχει νεκρωθεῖ ἀπό τά πάθη, καί ἀφοῦ συσταυρώθηκαν μέ τόν Χριστό, συναναστήθηκαν μαζί Του.

 Χριστός Ἀνέστη!

Τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου

Ανασταίνομαι μαζί Του…

Χτες σταυρωνόμουν μαζί με τον Χριστό, σήμερα δοξάζομαι μαζί Του. Χτες γινόμουν νεκρός μαζί Του, σήμερα γίνομαι ζωντανός μαζί Του. Χτες θαβόμουν μαζί Του, σήμερα ανασταίνομαι μαζί Του…

Ας γίνουμε όπως ο Χριστός, γιατί και ο Χριστός έγινε όπως εμείς. Ας γίνουμε θεοί γι’ Αυτόν, επειδή κι Εκείνος έγινε άνθρωπος για χάρη μας.Δέχτηκε το χειρότερο, για να δώσει το καλύτερο. Έγινε φτωχός, για να γίνουμε εμείς πλούσιοι με τη δική Του φτώχεια. Έλαβε μορφή δούλου, για να πάρουμε εμείς από Αυτόν την ελευθερία.

Κατέβηκε στη γη, για να υψωθούμε στον ουρανό. Δοκιμάστηκε από πειρασμούς, για να νικήσουμε. Ατιμάστηκε για να μας δοξάσει . πέθανε για να μας σώσει , ανέβηκε στους ουρανούς για να τραβήξει κοντά Του εμάς που βρισκόμαστε ριγμένοι κάτω με την πτώση στην αμαρτία.

Ω Πάσχα, το μέγα και ιερό, που καθαρίζεις τον κόσμο όλο! Γιατί θα σου μιλήσω σαν κάτι έμψυχο.Ω Λόγε Θεού και φως και ζωή και σοφία και δύναμη! Γιατί χαίρομαι μ’ όλα σου τα ονόματα!Ω γέννημα κι ορμή και σφραγίδα του μεγάλου νου!Ω Λόγε που νοείσαι κι άνθρωπε που φαίνεσαι, ο οποίος φέρεις τα πάντα προσδεδεμένα στο λόγο της δυνάμεώς σου!

Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

Τούτη τη χρονιά η Ανάσταση μας λέει πολλά πράγματα...

Τούτη τη χρονιά η Ανάσταση μας λέει πολλά πράγματα. Αν τυχόν πιστεύουμε και ζούμε αυτό που ψάλλουμε ότι «θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, Άδου την καθαίρεσιν άλλης βιοτής, της αιωνίου απαρχής», τότε δε φοβόμαστε τίποτα. Και κάθε μια απειλή αυξάνει τη δύναμη της παρουσίας του αναστάντος Κυρίου. Αυτό που έγινε φέτος με τον κορονοϊό είναι ένας πειρασμός, αλλά όλοι οι πειρασμοί μετατρέπονται σε ευλογίες. Ψάλαμε: «...είπωμεν αδελφοί και τοις μισούσιν ημάς». Kι αυτοί που μας μισούνε περιμένουν την αγάπη μας, κι αυτοί που δεν πιστεύουν περιμένουν τη δύναμη της πίστεώς μας. Εάν ένας λοιπόν πιστεύει, μ’ αυτή τη δοκιμασία φέτος έκανε καλύτερο Πάσχα. Mε το να κάνεις καλύτερο Πάσχα τη στιγμή που δεν κάνεις Πάσχα, νιώθεις τη δύναμη του αναστάντος και κάνεις συντροφιά με όλους τους ανθρώπους.

Και ενώ πάει ο πειρασμός με μια αρρώστια να δημιουργήσει προβλήματα, φανερώνεται η δύναμη του αναστάντος Κυρίου. Μέσα από τα μνήματα και μέσα από τις ψυχές των ανθρώπων όλων βγαίνει μια παρηγοριά. Λέει το τροπάριο της Κασσιανής: «Aμαρτιὠν μου τα πλήθη και κριμάτων σου αβύσσους, τίς εξιχνιάσει ψυχοσώστα Σωτήρ μου»... Από τη μια μεριά υπάρχει ένα σύνολο αμαρτιών και αδυναμιών. Κι από την άλλη μία άβυσσος οικτιρμών, ένας ωκεανός χωρίς βυθό, οπότε οποιαδήποτε τρικυμία σ’ αυτόν τον ωκεανό τον χωρίς βυθό, γίνεται αφορμή όχι για να βγούνε τίποτε σαβούρες που βγαίνουνε από τις λίμνες τις αβαθείς, αλλά βγαίνει ιώδιο υγείας. Οπότε η εκκλησία χαίρεται περισσότερο την παρουσία του αναστάντος μ’ αυτή τη δοκιμασία. Και ταυτόχρονα δοκιμάζεται η αντοχή των υλικών της πίστεώς μας και φανερώνεται η αδυναμία αυτού ο οποίος δεν πιστεύει, αλλά πιστεύει στον εαυτό του και στην αρετή του. Οπότε έχουμε αυτό το φαινόμενο τώρα. Κάποιοι πιστοί -δεν ξέρω πώς να τους ονομάσω- πάνε να δώσουν παρηγοριά και κατακρίνουν. Κατακρίνουν την Εκκλησία και ουσιαστικά υπογραμμίζουν τη δική τους αδυναμία. Οπότε ευχαριστούμε τον Χριστό τον αναστάντα, την μητέρα Του την Υπεραγία Θεοτόκο και όλους τους αγίους που μας κρατούν μέσα στον παράδεισο της ζωής.

Ας παρακαλέσουμε τον Χριστό να μας ενισχύσει την αλήθεια της ταπεινώσεώς μας, δηλαδή να νιώθουμε τη δική μας αδυναμία ώστε όλος ο εαυτός μας να είναι ο Χριστός. Και να λέμε μαζί με τον Απόστολο Παύλο «εάν τε ζώμεν, εάν τε αποθνήσκωμεν του Κυρίου εσμέν». Είτε είμαστε ζωντανοί, είτε είμαστε πεθαμένοι κατά σάρκα, η ζωή μας είναι ο Χριστός. Οπότε «Ανέστη Χριστός εκ νεκρών και ζωή πολιτεύεται, Ανέστη Χριστός και νεκρός ουδείς επί μνήματος». Αυτώ η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων.

π.Βασίλειος Γοντικάκης

Η Ανάσταση και οι αληθινά Αναστάσιμοι άνθρωποι!!

Η Ανάσταση του Χριστού αποτελεί τη δόξα και την πεμπτουσία της Ορθοδόξου Πίστεως. Γι’ αυτό και ο απόστολος Παύλος διαπιστώνει πως ο Χριστός χωρίς την Ανάσταση θα μας κληρονομούσε μια κενή και μάταια πίστη, που δεν θα προσέφερε κάτι καινούργιο στην ανθρωπότητα. Ο Θάνατος ως το φοβερότατον δεινόν της ανθρωπότητας νεκρώνεται και μεταμορφώνεται σε «κοίμηση» με την πίστη στον μοναδικό νικητή του, τον θεάνθρωπο Χριστό˙ τον Θεό της Ιστορίας που σαρκώθηκε, σταυρώθηκε και αναστήθηκε για χάριν «Αδάμ τοῦ πρωτοπλάστου». Ο καρπός του Παραδείσου παραπλανητικός, και η ανθρώπινη βούληση ελεύθερη, δίνουν δικαίωμα στη φθορά και στο θάνατο. Ενώ τα Πάθη και η Ανάσταση του Χριστού έρχονται να διαλύσουν το σκοτάδι με τη φωτοχυσία των πάντων, του ουρανού, της γης και των καταχθονίων.

«Πώς όμως η Ανάσταση διαλύει τον θάνατο από τη στιγμή που συνεχίζουμε να χάνουμε τα προσφιλή και αγαπημένα μας πρόσωπα;» Για ποια φωτοχυσία κάνουν λόγο οι πατέρες της Εκκλησίας; Τι είναι τελικά η Ανάσταση; Υφίσταται; Γίνονται σήμερα Νεκραναστάσεις παρόμοιες με αυτήν του Θεανθρώπου;

Αναμφισβήτητα όλα τα πιο πάνω εκλογικευμένα ερωτήματα βρίσκουν την απάντηση τους μέσα από τη βίωση της Ανάστασης. Τα λογικά αυτά επιχειρήματα χάνουν την υπόστασή τους ενώπιον του μεγάλου μυστηρίου που κρύβει μέσα η Αναστάσιμη Ζωή. Η μεγαλύτερη απόδειξη για κάτι που απασχολεί τη λογική μας είναι η βίωση της αλήθειας του. Η Εμπειρία του πράγματος είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της πραγματικότητας του.

Διά της Αναστάσεως λοιπόν του Χριστού εορτάζουμε τη νέκρωση του θανάτου και την καθαίρεση του Άδου, όμως διά της δυνατότητας να ζήσουμε την Αιωνιότητα. Και η αναφορά στην αιωνιότητα δεν είναι παραπεπτική προς το βάθος των μελλοντικών χρόνων. Αντιθέτως, σχετίζεται με το «εδώ και τώρα» του καθενός, με την παρούσα ζωή. Ο Θάνατος, δηλαδή, συνεχίζει να ενεργείται ως παύση της λειτουργίας του σώματος, όχι όμως ως παύση της ζωής. Όπως διδάσκει ο άγιος των Αθηνών, ο θάνατος γίνεται απλά «η πόρτα προς την αιωνιότητα».

Η Ανάσταση, σηματοδοτεί την απαρχή μιας άλλης ζωής που νικά τη φοβέρα του θανάτου: μιας ζωής με ελπίδα και χαρά για την αδυναμία του θανάτου. Πρόκειται για τη χριστιανική ζωή, της σύναψης μιας ισχυρής σχέσης με το ζωοδότη Θεό που μας καθιστά ικανούς προς την αφοβία του θανάτου. Το πρότυπο, λοιπόν, της χριστιανικής σκεπτικής για την αιωνίοτητα, μας διδάσκει πως πρέπει «να εργαζόμαστε σαν αθάνατοι και να ζούμε σαν ετοιμοθάνατοι» κατά τον Καυσοκαλυβίτη. Να εργαζόμαστε σαν αθάνατοι για τη σχέση μας με τον Χριστό και σαν ετοιμοθάνατοι, για τη σχέση μας με τον κόσμο της ύλης. Ο άνθρωπος, μέσω αυτής της οδού, καλείται «να πεθάνει πριν πεθάνει ώστε να μην πεθάνει οταν πεθάνει», κατά το αγιορείτικο απόφθεγμα. Καλείται δηλαδή να ζήσει την αιωνιότητα, από αυτή τη ζωή ζώντας μέσα στους κόλπους της αιωνιότητας των μυστηρίων και της ζωής της Εκκλησίας. Να υιοθετήσει δηλαδή μια πέρα για πέρα άλλη σκεπτική απο αυτήν που μας υποβάλλει η «μικρή» και «φτωχή» μας λογική. Δύσκολο μεν, όχι όμως απραγματοποίητο, όπως αποδεικνύει η διαχρονική Αγιότητα πολλών μορφών.

Ταυτόχρονα τα περί αιωνιότητας δεν σχετίζονται με εξωπραγματικές καταστάσεις ούτε όμως ουτοπικές. Πρόκειται για μυστικές καταστάσεις που βιώνονται από αυτούς που ζουν το χριστιανισμό στην τέλειά του μορφή. Η μυστική βίωση της Αναστάσεως και της Αιωνιότητας, γίνεται βίωμα των σκληρών αγωνιστών που έδωσαν αίμα και έλαβαν Πνεύμα δια της οδού της αδιαλείπτου μετανοίας. Αυτό ακριβώς το φρόνημα είναι που μας θυμίζει η Εκκλησία, την προπαρασκευαστική περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής που προηγείται του αναστάσιμου βιώματος. Η μετάνοια και η ταπείνωση γίνονται οι δύο μεγάλες συχνότητες και ενέργειες που μεταμορφώνουν την ψυχή του ανθρώπου σε ζωηφόρο μνήμα στο οποίο κατέρχεται ο ζωοδότης. Ενώνεται μ’ αυτήν και την καθιστά κατά μυστικό και εμπειρικό τρόπο μέτοχο της Αναστάσεως.

Έτσι, η Ανάσταση από απλό ιστορικό, γίνεται οντολογικό γεγονός που ζητά την απελευθέρωση του ανθρώπου απο τον θάνατο. Η Ψυχή ενωμένη με τον «Ἀναστάντα ἐκ τῶν νεκρῶν» ζει πέραν του χρόνου και «δεν φοβάται το θάνατο». «Για τον άνθρωπο που έχει μπει μέσα του ο Χριστός δεν υπάρχει θάνατος, ούτε κόλαση, ούτε διάβολος» κατά τον έμπειρο μέτοχο της αιωνιότητας, Πορφύριο Καυσοκαλυβίτη. Η κοινωνία με την αιώνια ζωή ξεκινά από την εδώ ζωή, και μας καθιστά κοινωνούς της Αναστάσεως.

Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, η Ανάσταση δεν αφορά αποκλειστικά το πρόσωπο του Χριστού που ήταν και είναι αιώνιος και αϊδιος, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα που χρειάζεται αιωνιότητα. Ολόκληρο το σχέδιο της θείας οικονομίας έχει αντικείμενο αγάπης και θυσίας την ανθρωπότητα. Το πάθος και η Ανάσταση, λοιπόν, δεν έχουν νόημα για το πρόσωπο του Χριστού αλλά για τον άνθρωπο που έχασε τον Θεό και τα δώρα Του. Η Ανάσταση του Χριστού είναι ανάσταση του ανθρώπου· δηλαδή η είσοδος του στην αιωνιότητα. Οι προεκτάσεις λοιπόν της Αναστάσης φέρνουν τα Έσχατα της αιωνιότητας στο παρόν μας και μας δίνουν την δυνατότητα να γίνουμε «αιώνιοι και αθάνατοι». Και αυτό προϋποθέτει σχέση με τον Θεό της αιωνιότητας.

Η δύναμη της Αναστάσεως όπως την βιώνει και την περιγράφει ο οποιοσδήποτε πατέρας της Εκκλησίας εντοπίζεται, στις μορφές Αγίων ανθρώπων της εποχής μας που πραγματικά Την έζησαν μυστικά. Η βιοτή τους αποδεικνύει έμπρακτα ότι έγιναν «σύμφυτοι του θανάτου και της αναστάσεως αυτο΄τ» και πως η Ανάσταση τελικά δεν είναι γεγονός του παρελθόντος αλλά οι συνέπειές της αγγίζουν το σήμερα. Πρόκειται για τους μακαρίους ανθρώπους που αγωνιζόμενοι «μέχρι θανάτου» με μοναδικό μέλημα να μην χάσουν την κοινωνία με το Χριστό έλαβαν μέρος «εν τη αναστάσει τη πρώτη» με αποτέλεσμα «ο δεύτερος θάνατος ουκ έχει εξουσίαν, αλλ’ εσονται ιερείς του Θεού και του Χριστού» κατά την ιερή Αποκάλυψη του Ιωάννου.

Τέτοιες σταυροαναστάσιμες προσωπικότητες έχει πολλές η Ορθόδοξος Εκκλησία. Ο 19ος αιώνας μπορεί να καυχηθεί για το «της Ρωσίας αγλάισμα», τον άγιο Σεραφείμ του Σαρώφ, ο οποίος πραγματικά ζούσε καθημερινά την Ανάσταση. Ο Αναστάσιμος χαιρετισμός «Χριστός Ανέστη» αποτελούσε για αυτόν τρόπο ζωής. Καθημερινά ομολογούσε ότι «Χριστός Ανέστη και Άδης εσκυλεύθη», χρησιμοποιώντας τον αναστάσιμο χαιρετισμό για να χαιρετίσει ή να απευθυνθεί σε οποιοδήποτε. Η ζωή του όλη, αναστάσιμη, χωρίς φόβιες για τον θάνατο και το κακό.

Από την άλλη, ο ισοστάσιος του αγίου Σεραφείμ κατά το γέροντα Σωφρόνιο του Έσσεξ, ο μεγάλος άγιος του 21ού αιώνα, Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, είναι επίσης μια έντονα αναστάσιμη προσωπικότητα. Ο θάνατος, για τον άγιο Πορφύριο, ήταν ανύπαρκτος, ώστε με τόλμη να λέει ότι ένοιωθε «αιώνιος». Μάλιστα κάθε φορά που κοινωνούσε των αχράντων μυστηρίων έλεγε ένα τροπάριο του Κανόνα της Αναστάσεως μεταλαμβάνοντας το θεανθρώπινο αναστημένο σώμα του Κυρίου.

Συνεπώς, στα πρόσωπα των αγίων, μπορούμε να διακρίνουμε το χαρισματικό πλαίσιο στο οποίο βιώνεται η Ανάσταση, σε αντίθεση με τον έντονο θεσμικό χαρακτήρα που προσλαμβάνει το Πάσχα από πολλούς. Ο άγιος Πορφύριος, όπως και οι άλλοι σύγχρονοι άγιοι των ημερών μας, μας διδάσκουν τι είναι τελικά η Ανάσταση. Γι’ αυτούς, η θεωρία των δικών μας εύκολων λόγων έγινε πράξη, και η κατάργηση του θανάτου έγινε γι’ αυτούς βίωμα. Ο άγιος Πορφύριος με χαρά ανέμενε, όπως έλεγε, το θάνατο ως τον τόπο και τον τρόπο της τέλειας συνάντησης με το Χριστό. Η διάσταση του χρόνου καταργείται. Και δεν υπάρχει στο μυαλό του η διάκριση μεταξύ αυτής και της άλλης ζωής. Η Ζωή είναι μία, απλά αλλάζει μορφή και τρόπο: «Ανήκω στον Κύριο είτε σ’ αυτήν τη ζωή είτε στην άλλη», όπως έλεγε.

Η Ανάσταση λοιπόν αντιστοιχεί με Αναστάσιμη Ζωή. Αυτήν τη ζωή είναι που προσφέρει ο πλούτος της Εκκλησίας διά της σύνολης ζωής της. Οι ακολουθίες, οι προσευχές, τα μυστήρια, με αποκορύφωμα τη Θεία Λειτουργία, γίνοται ο τρόπος της αέναης καταγγελίας του θανάτου και της βίωσης της αιωνιότητας. Μόνο ζώντας την, μπορούμε να αντιληφθούμε τη σημασία της Ανάστασης, και της κατάργησης του θανάτου. Η ζωή που προσφέρει η Εκκλησία είναι τόσο ισχυρή που αν βιωθεί ξεπερνά και υπερβαίνει τα πάντα. Υπερβαίνει τα πάντα γιατί ζεις με τον Υπερβατικό Θεό της Αναστάσεως.

Εκείνο το αθάνατο και αιώνιο...

Η ΑΝΆΣΤΑΣΗ είναι η γιορτή με την οποία γιορτάζουμε εκείνο το αθάνατο Και αιώνιο μέσα στον άνθρωπο.

ΕΚΕΊΝΟ που καθιστά τον άνθρωπο ένα εξαίρετο ον μεταξύ όλων των ορατών όντων.

ΕΚΕΊΝΟ με το οποίο ο άνθρωπος υπερβαίνει όλους τους ορατούς κόσμους και βυθίζεται μέσα στον αόρατο.

ΕΚΕΊΝΟ με το οποίο η γη με σεμνή χαρά μπορεί να επαινεθεί στον ουρανό.

ΕΚΕΊΝΟ με το οποίο ο άνθρωπος είναι συνδεδεμένος με όλα τα φωτεινά αθάνατα όντα και τις αναμάρτητες ύλες.

ΕΚΕΊΝΟ με το οποίο ο άνθρωπος είναι γνήσιος άνθρωπος σε όλους τους κόσμους, ορατούς και αόρατους.

Η ΑΝΆΣΤΑΣΗ είναι η γιορτή των πλατύτερων και των πιο πελώριων προοπτικών διότι βλέπει και θεωρεί τον άνθρωπο σε όλες της απεραντοσύνες του και τα ατελείωτά του.

Με την ΑΝΆΣΤΑΣΉ Του ο θεάνθρωπος έγχυσε μέσα στην ανθρώπινη φύση τον ΟΡΌ της ΑΘΑΝΑΣΊΑΣ και αναγόρευσε τους ανθρώπους ΑΘΑΝΆΤΟΥΣ.!!!!

Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς.

Τι είναι η Διακαινήσιμος εβδομάδα;

Με την ονομασία Διακαινήσιμος ή Διακαινήσιμος εβδομάδα, ή Εβδομάδα Διακαινησίμου (επίσημα: Διακαινήσιμος εβδομάς), ονομάζεται κατά το Χριστιανικό εορτολόγιο η εβδομάδα που αρχίζει από την Κυριακή του Πάσχα και λήγει την αμέσως επόμενη, την Κυριακή του Θωμά.

Η ονομασία της οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς Κυριακή του Πάσχα βαπτιζόταν ομαδικά οι κατηχούμενοι οπότε και άρχιζε η πνευματική ανακαίνιση τους. Σε ένδειξη αυτής της ανακαίνισης και ταυτόχρονα αναγέννησης και «πνευματικής καθαρότητας οι νεοβαπτισμένοι έφεραν καθ΄ όλην αυτή την εβδομάδα λευκά ενδύματα, εξ ου και αποκαλούμενη «λευκή εβδομάδα». Ο Αυγουστίνος χαρακτηρίζει επίσης την ίδια εβδομάδα ως «οκτώ ημέρες των νεοφύτων» (ή νεοβαπτισθέντων ή και νεοφωτίστων).

Κατά την Διακαινήσιμο εβδομάδα επιτρέπεται η κατάλυση πάντων, ενώ κατά τους παλαιότερους χρόνους ολόκληρη η εβδομάδα αυτή χαρακτηριζόταν αργία από κάθε εργασία (κανόνας Νικηφόρου του ομολογητού). Οι επτά ημέρες της «Διακαινησίμου εβδομάδας» θεωρούνται ως «μία» ημέρα», όπως η Κυριακή του Πάσχα.

Για το λόγο αυτό, σύμφωνα και με το τυπικό της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας (Μ.Χ.Ε Τυπικό Γ. Βιολάκη σ. 390), καθ’ όλη τη Διακαινήσιμο εβδομάδα ο Ιερέας τελεί όλες τις ακολουθίες (και πρωινές και Εσπερινές) με άπασαν την ιερατική του στολή.

Οι πιστοί σύμφωνα με τον 66ο Κανόνα της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου, πρέπει να τη γιορτάζουν με πνευματική ευφροσύνη, δηλαδή ψάλλοντας ψαλμούς και ύμνους, όχι με χορούς και διασκεδάσεις, συμμετέχοντας όλη την εβδομάδα στη λατρεία της Εκκλησίας, κοινωνώντας καθημερινά, ακόμα και αν την προηγουμένη ημέρα έφαγαν αρτύσιμα φαγητά, συνανιστάμενοι με τον Αναστημένο Κύριο.

Κατά τη διακαινήσιμη εβδομάδα τρώμε κρέας και την Τετάρτη και την Παρασκευή. Ο πένθιμος χαρακτήρας της νηστείας δεν έχει θέση στο γεγονός της Αναστάσεως του Χριστού.

«Κατά δε την εβδομάδα της «Διακαινησίμου» ακινδύνως κρεωφαγήσομεν (να τρώμε κρέας) κατά την αυτής Τετράδα και Παρασκευήν• ως μία γαρ λογίζεται Κυριώνυμος το επταήμερον τούτο διάστημα».

Ειδικότερα στη Κωνσταντινούπολη η Διακαινήσιμος εβδομάδα εορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια. Ο Αυτοκράτορας καλούσε του νεοφώτιστους καθώς και πτωχούς σε πλούσιο γεύμα, ενώ κατά την ημέρα Πέμπτη της Διακαινησίμου δέχονταν τον κλήρο προσφέροντας τιμητικό γεύμα στον Πατριάρχη και στους περί αυτόν. Πολλά όμως και πλούσια δώρα διένειμαν οι Αυτοκράτορες και σε επίσημες επισκέψεις που διενεργούσαν αυτή την εβδομάδα. Ακόμη απέλυαν από τις φυλακές κατάδικους για ελαφρά εγκλήματα.

Στην αρχαία εκκλησία η διακαινήσιμος εβδομάδα ήταν η πρώτη του Εκκλησιαστικού έτους, που αρχή του θεωρείτο η Κυριακή του Πάσχα.

Κάθε ημέρα της Διακαινησίμου χαρακτηρίζεται ομοίως, π.χ. Δευτέρα της Διακαινησίμου, Τρίτη της Διακαινησίμου… Σάββατο της Διακαινησίμου εκτός της τελευταίας που λέγεται Κυριακή του Θωμά.

Η Εκκλησία έχει επίσης καθιερώσει κατ΄ έτος την ημέρα Τρίτη της Διακαινησίμου να εορτάζεται η μνήμη των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης των εν Λέσβω, την Παρασκευή της Διακαινησίμου να εορτάζεται η Ζωοδόχος Πηγή και το Σάββατο της Διακαινησίμου να τιμά τους Αγίους Κολλυβάδες Πατέρες.

Από τη Διακαινήσιμο εβδομάδα αρχίζει ν΄ αναγιγνώσκεται στις εκκλησίες το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον.

Πεντηκοστάριο… μια σχεδόν άγνωστη περίοδος

Όλοι -λίγο, πολύ- γνωρίζουμε για την περίοδο του Τριωδίου. Όλοι έχουμε ακούσει και ζήσει τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ιδιαιτέρως βέβαια τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα. Όμως από την Κυριακή του Πάσχα μεταβαίνουμε σε μια άλλη μεγάλη εκκλησιαστική περίοδο, που δυστυχώς δεν είναι και τόσο γνωστή στον πολύ κόσμο, όσον αφορά την έκτασή της και, κυρίως, τη βαθιά θεολογική και εκκλησιαστική αξία της. Δυστυχώς, ό,τι γνωρίζουμε για αυτήν είναι επιφανειακό, αποσπασματικό και σκόρπιο θα λέγαμε.

Ο κόσμος, φυσικά, έχει την ευθύνη του για τη συνήθη αδιαφορία που δείχνει, αλλά η μεγαλύτερη ευθύνη βαρύνει εμάς τους κληρικούς, την ποιμένουσα Εκκλησία γενικότερα, που δεν φροντίζουμε να κατηχήσουμε-διαφωτίσουμε τους πιστούς στον βαθμό και με τη συνέπεια που θα έπρεπε. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, πως, αν υπάρχει Εκκλησία και ορθόδοξη πίστη, οφείλεται κυρίως στο γεγονός της Αναστάσεως και είναι περίεργο το γεγονός ότι δεν έχει προβληθεί η κατεξοχήν εορτάζουσα αναστάσιμη περίοδος της Εκκλησίας στον βαθμό που θα έπρεπε. Ασφαλώς είναι ένα θέμα που πρέπει να μας απασχολήσει όλους έντονα…

Ας εισέλθουμε, όμως, στο κυρίως θέμα μας και ας ασχοληθούμε, έστω συνοπτικά, με την περίοδο του Πεντηκοσταρίου.

Πεντηκοστάριο είναι το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας που ξεκινάει από την Κυριακή του Πάσχα και εκτείνεται μέχρι την Κυριακή των Αγίων Πάντων (από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι το Σάββατο της Διακαινησίμου θεωρείται μία ημέρα. Αυτό εξηγεί το γιατί στην Διακαινήσιμο Εβδομάδα καταργούνται η νηστεία και η γονυκλισία, συντέμνονται οι Ακολουθίες και γενικότερα καταργείται οτιδήποτε θρησκευτικό).

Στην ουσία, λοιπόν, η περίοδος του Πεντηκοσταρίου εκτείνεται συνολικά σε 8 εβδομάδες (57 ημέρες για την ακρίβεια):

Οι οκτώ Κυριακές της Πεντηκοστής με τις αντίστοιχες Ευαγγελικές περικοπές είναι:

α) Κυριακή του Θωμά (Ιωάννη κ΄ 17-31). Η καλή απιστία στο γεγονός της Αναστάσεως του Αποστόλου, που σημαίνει την αναζήτηση και την έρευνα που χρειάζεται για τη συνειδητή πίστη.

β) Κυριακή των Μυροφόρων (Μαρκ. ιε΄ 43-ιστ΄). Γιορτάζουν όλα τα δευτερεύοντα πρόσωπα που συμμετείχαν στην Αποκαθήλωση και την Ανάσταση του Κυρίου: Οι μυροφόρες γυναίκες, ο Ιωσήφ από Αριμαθαίας και ο Νικόδημος ο κρυφός Φαρισαίος, μαθητής με την περίφημη νυκτερινή θεολογική συζήτηση που σώζεται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννου. Μας δείχνουν τη βεβαιότητα της Αναστάσεως με τη μαρτυρία τους από την εμπειρία από όσα είδαν με τα μάτια τους.

γ) Κυριακή του Παραλύτου (Ιωάνν. ε΄ 1-15). Παρουσιάζεται η θαυματουργική δύναμη του Κυρίου (την Τετάρτη αυτής της εβδομάδας είναι της Μεσοπεντηκοστής, 24 μέρες μετά το Πάσχα, ακριβώς στις μισές ημέρες δηλαδή πριν γιορτάσομε την Πεντηκοστή).

δ) Κυριακή της Σαμαρείτιδος (Ιωάνν. δ΄ 5-45). Προβάλλεται το πρόσωπο της Αγίας Φωτεινής της Ισαποστόλου, με τον περίφημο διάλογο που είχε με τον Κύριο στο φρέαρ του Ιακώβ όπου της αποκάλυψε την μεσσιανική Του ιδιότητα.

ε) Κυριακή του Τυφλού (Ιωάνν. θ΄ 1-38). Παρουσιάζεται η θαυματουργική δύναμη του Κυρίου, αφού δίνει το φως στο σκοτάδι, όπως έδωσε ζωή καταργώντας τον θάνατο (την Τετάρτη αυτής της εβδομάδας είναι η Απόδοση του Πάσχα και την Πέμπτη συμπληρώνονται 40 ημέρες από το Πάσχα. Γιορτάζεται η Ανάληψη του Κυρίου, το τέλος δηλαδή της επίγειας δράσης Του).

στ) Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Α’ Οικουμενικής Συνόδου (Ιωάνν. ιζ΄ 1-13). Η Α’ Οικουμενική Σύνοδος, που ασχολήθηκε, εκτός από το δόγμα ότι ο Χριστός δεν ήταν κτίσμα, και με το πότε πρέπει να εορτάζεται το Πάσχα, απαγορεύοντας ταυτόχρονα τη γονυκλισία την Κυριακή ως ημέρα Αναστάσεως.

ζ) Κυριακή της Πεντηκοστής (Ιωάνν. ζ΄ 37-53, η' 12). Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος, η αρχή της Οικονομίας του Παρακλήτου, θεωρείται από πολλούς η επίσημη ίδρυση της Εκκλησίας, κάτι που ισχύει ιστορικά, όμως θεολογικά η Εκκλησία υπήρχε πριν καν δημιουργηθεί ο κόσμος, στις τριαδολογικές σχέσεις των Τριών Προσώπων του Ενός και Μοναδικού Θεού.

η) Κυριακή των Αγίων Πάντων (Ματθ. ι΄ 32-38, ιθ΄ 27-30). Η Εκκλησία στηρίχθηκε και επεκτάθηκε πάνω στο αίμα των Μαρτύρων και των Αγίων. Κριτήριο της Εκκλησίας είναι η αγιότητα των μελών της και όλα αυτά στηρίζονται ακριβώς στην Ανάσταση του Κυρίου μας. Αλλιώς ο Χριστός θα ήταν απλώς ένας χαρισματικός διδάσκαλος και όλα αυτά που δίδαξε θα ήταν μια φιλοσοφία, που οι μετέπειτα μαθητές Του θα την απολυτοποιούσαν και θα την έκαναν θρησκεία. Όπως, όμως, είδαμε, ιδιαίτερα στην κάθε Κυριακή της περιόδου του Πεντηκοσταρίου, ο Θεός αποκαλύπτεται στον άνθρωπο και δεν είναι «ανακάλυψη», όπως πιστεύεται σε όλες τις άλλες θρησκείες και δοξασίες.

Κλείνοντας, πρέπει να τονίσουμε, για να το έχει υπόψη του ο κάθε αναγνώστης, πως ό,τι προσπαθήσαμε και αναφέραμε επιγραμματικά στο άρθρο μας για την περίοδο του Πεντηκοσταρίου κανονικά θέλει ολόκληρους τόμους εγκυκλοπαιδειών για να το εξαντλήσουμε. Άλλωστε, δεν μαθαίνεται, αλλά βιώνεται! Ας ζήσουμε αυτή την περίοδο, λοιπόν, έστω και τώρα. Ποτέ δεν είναι αργά, όσο τουλάχιστον έχουμε τα μάτια μας και κυρίως την καρδιά μας ανοιχτά… Από την άλλη, συνοψίζεται σε δύο λέξεις: Χριστός Ανέστη!  

Χριστός Ανέστη: Ποιος το είπε για πρώτη φορά – Τι συμβολίζει;

Το «Χριστός ανέστη» ως χαιρετισμός αποδίδεται πάντα με χαρακτήρα ενθουσιώδη και σε ανταπάντηση ανταποδίδεται η φράση «Αληθώς ανέστη».

Η έκφραση «Χριστός ανέστη!» (Ο Χριστός αναστήθηκε!) αποτελεί τον περισσότερο διαδεδομένο χαιρετισμό μεταξύ των Ορθόδοξων Χριστιανών που λέγεται από το Πάσχα, δηλαδή την εορτή της Ανάστασης του Χριστού, και για σαράντα ημέρες, δηλαδή μέχρι την απόδοση του Πάσχα, την Τετάρτη της παραμονής του εορτασμού της εορτής της Αναλήψεως.

Η έκφραση αυτή που προέρχεται από ευαγγελική ρήση, αποτελεί και την αρχή του γνωστότερου αναστάσιμου τροπαρίου που λέγεται κατά την ίδια περίοδο: «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασιν, ζωήν χαρισάμενος..»

Ένας άγγελος είπε πρώτη φορά το «Χριστός Ανέστη»

Στο κατά Ματθαίο ευαγγέλιο 28:5-7 διαβάζουμε τα εξής: ¨ Αποκριθείς δε ο άγγελος είπε προς τις γυναίκες ¨ Μη φοβείσθε σεις διότι εξεύρω ότι Ιησούν τον εσταυρωμένον ζητείτε , δεν είναι εδώ ΔΙΟΤΙ ΑΝΕΣΤΗ καθώς είπε, έλθετε και ίδετε το τόπο όπου εκείτο ο Κύριος και υπάγετε ταχέως και είπατε προς τους μαθητάς αυτού ότι ΑΝΕΣΤΗ ΕΚ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ και θέλει πάει πρότερον υμών εις την Γαλιλαίαν , εκεί θέλετε ιδεί αυτόν, ιδού σας είπον¨. Έτσι λοιπόν μαθαίνουμε από τον Λόγο του Θεού πως το ¨Χριστός Ανέστη¨ το είπε για πρώτη φορά ένας άγγελος του Θεού στις γυναίκες που πήγαιναν στον τάφο του Ιησού την πρώτη ημέρα της εβδομάδας που είναι η σημερινή Κυριακή.

Ως χαιρετισμός καθιερώθηκε από τους πρώτους Χριστιανούς

Χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον με αυτόν το χαιρετισμό τόσο για να θυμούνται οι ίδιοι τον θάνατο και την ανάσταση του Κυρίου τους όσο και για να δίνεται μια μαρτυρία σε αυτούς που δεν είχαν ακούσει ποτέ για τον Ιησού Χριστό ή δεν πίστευαν στην ανάσταση του Χριστού. Μάλιστα ως τις μέρες μας, το «Χριστός Ανέστη» αποδίδεται πάντα με χαρακτήρα ενθουσιώδη και με έντονη την εκδήλωση της ψυχικής ανάτασης. Σε ανταπάντηση της έκφρασης αυτής ανταποδίδεται η έκφραση «Αληθώς ανέστη!» (Στ’ αλήθεια αναστήθηκε!).

Ευχές για την ημέρα του Πάσχα

Το «Χριστός ανέστη» ως χαιρετισμός αποδίδεται πάντα με χαρακτήρα ενθουσιώδη και σε ανταπάντηση ανταποδίδεται η φράση «Αληθώς ανέστη» δηλαδή «Στ’ αλήθεια αναστήθηκε». Ακολουθούν όμορφες, πρωτότυπες και πνευματικές ευχές για Χριστός Ανέστη:

Χριστός Ανέστη! Το Φως της Ανάστασης να χαρίζει ελπίδα, αδελφοσύνη, αισιοδοξία και δύναμη!

Χριστός Ανέστη και Χρόνια Πολλά! Εύχομαι η Ανάσταση του Κυρίου να φέρει την λύτρωση στις ψυχές όλων μας!

Χριστός Ανέστη! Εύχομαι χρόνια πολλά και η Ανάσταση του Κυρίου είναι μια μοναδική ευκαιρία επιστροφής στην αλληλεγγύη και την ελπίδα.

Χριστός Ανέστη φίλοι μου! Το μεγάλο μήνυμα της Αναστάσεως ας να μαλακώσει τις καρδιές μας και να γίνουμε πιο ανθρώπινοι, μακριά από αντιπαραθέσεις και διενέξεις.

 Υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες αξίες στη ζωή μας και δεν πρέπει να το ξεχνάμε!

Χαίρετε! Χριστός Ἀνέστη! (ο αναστάσιμος χαιρετισμός)

Το “Χριστός Ανέστη” είναι ο αναστάσιμος χαιρετισμός που ανταλλάσσεται μεταξύ των πιστών για σαράντα ημέρες μετά την Ανάσταση του Κυρίου και περιέχει πολύ βαθύτερα νοήματα από το επιφανειακό και εφήμερο “Χρόνια Πολλά”… 

Λέγοντας “Χαίρετε” οποιαδήποτε στιγμή, είναι σαν να λέμε “Χριστός Ανέστη” ολόκληρο το χρόνο!

παραθέτουμε το άρθρο: “Καλή και εὐλογημένη Ἀνάσταση! Χαίρετε! Χριστός Ἀνέστη!”

Γράφει ὁ πρωτοπρ. π. Γεώργιος Μεταλληνός

Ὁ ἀναστάσιμος χαιρετισμός, πού διαμορφώθηκε στήν Ἑλληνική γλῶσσα καί μεταδόθηκε σ’ ὅλους τούς Ὀρθοδόξους καί στόν ὑπόλοιπο χριστιανικό κόσμο, εἶναι τό «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ»! Δέν εἶναι λόγος εὐχῆς, ἀλλά χαιρετισμός καί διακήρυξη τῆς πίστεως στό γεγονός τῆς Ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ, μέ ὅ,τι αὐτό συνεπάγεται γιά τόν πιστό στόν Χριστό ἄνθρωπο.

Πόσοι ὅμως γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἀναστάσιμος χαιρετισμός τοῦ Χριστοῦ, ἀμέσως μετά τήν Ἀνάστασή Του, εἶναι ὁ (καί πάλι) Ἑλληνικός λόγος «Χαίρετε»! Μέ αὐτό τόν χαιρετισμό ἀπευθύνεται ὁ ἀναστάς Χριστός στίς Μυροφόρες, μόλις βγῆκαν ἀπό τό «κενό μνημεῖο» (Ματθ. 28, 8-9). Ἡ συνήθης αὐτή ἑλληνική προσφώνηση, ἀπό τήν ἐποχή τῶν Ὁμηρικῶν ἐπῶν, ἀποκτᾶ μιάν ἰδιαίτερη πνευματική καί χριστιανική σημασία. Ἡ λέξη ἀνανοηματοδοτεῖται, ἐντασσόμενη σέ ἕνα καθαρά ἁγιοπνευματικό πλαίσιο, καί γίνεται τό πρῶτο «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ» τῆς χριστιανικῆς ἱστορίας.

Οἱ Μυροφόρες βγαίνουν ἀπό τό μνημεῖο, στό ὁποῖο πῆγαν, γιά νά τελέσουν τά συνήθη νεκρικά ἔθιμα στόν νεκρό Χριστό, μέ ἀνάμικτα συναισθήματα «φόβου καί χαρᾶς» (Ματθ, 28, 8), κάτι τό φυσιολογικό στή συνταρακτική πνευματική ἐμπειρία, πού ἔζησαν, ἀκούοντας ἀπό τόν Ἄγγελο, ὅτι ὁ Κύριός τους «ἠγέρθη ἀπό τῶν νεκρῶν» (στ.7). Ὁ λόγος, λοιπόν, τοῦ Χριστοῦ πρός αὐτές «Χαίρετε», ἀποκτᾶ εἰδική σημασία, πού μπορεῖ νά προσδιορισθεῖ μέ τά ἀκόλουθα λόγια: «Μή φοβεῖσθε (Ματθ. 28, 5), ἀλλά χαίρετε! Νά αἰσθάνεσθε χαρά, διότι ἡ Ἀνάσταση, ὡς ἔκφραση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, νικᾶ τόν φόβο (Α’ Ἰω. 1,18), ἀλλά καί τόν θάνατο, κάθε εἶδος θανάτου, διότι εἶναι πηγή ζωῆς, ζωῆς αἰωνίου. Ἐκ τοῦ τάφου ἀνέτειλε ζωή καί ἐλπίδα».

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι, ἔτσι, πηγή χαρᾶς καί δέν μπορεῖ νά ἐκφρασθεῖ ἀποδοτικότερα παρά μέ τόν (Ἑλληνικό) χαιρετισμό «Χαίρετε»! Ἡ λέξη δέχεται χριστιανικά μιάν ὑπέροχη ὑπέρβαση. Δέν μένει στήν ἐνδοϊστορική πραγματικότητα, σχετιζόμενη μέ πρόσκαιρα ἀγαθά («χαίρε, ὑγίαινε», καί σήμερα «γειά-χαρά»), ἀλλά συνδεόμενη μέ ὑπερφυσικές ἐμπειρίες, ὅπως ἡ μετοχή στήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ καί ἡ βεβαιότητα γιά τήν νίκη πάνω στό θάνατο καί τήν ἐξουσία του στόν φθαρτό τοῦτο κόσμο.

Ὁ πιστός στόν Χριστό Ἕλληνας ἔχει σαφῆ γνώση, ὅτι μέ τήν προσφώνηση «Χαίρετε», πού ἐπαναλαμβάνει πολλές φορές τήν ἡμέρα, προσφωνεῖ τούς ἄλλους μέ τόν Ἀναστάσιμο λόγο τοῦ Χριστοῦ καλώντας τους στή μετοχή στό γεγονός τῆς Ἀνάστασης. Λέγοντας «Χαίρετε», γνώριζε ὅτι λέγεις «Χριστός ἀνέστη» μέ ἕνα ἄλλο τρόπο.

Πρωτ. Γεώργιος Μεταλληνός «ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ»